Logowanie

Projekty Ustaw

24.11.2008

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Kodeks karny wykonawczy, ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw

Strona 22 z 54

Możliwe jest wynagrodzenie (naprawienie) szkody majątkowej przez przywrócenie stanu poprzedniego lub zapłatę odszkodowania pieniężnego, ale nie jest w pełni możliwa kompensacja wszystkich negatywnych psychicznych oraz życiowych konsekwencji zniesławienia?. Trybunał w uzasadnieniu wyroku podzielił również pogląd Witolda Kuleszy, który wskazał, że: ?odczuwalny stopień społecznego potępienia czynu, wyrażający się w wyroku uznającym czyn sprawcy zniesławienia za kryminalnie bezprawny, jest inny aniżeli ten, z którym wiąże się orzeczenie sądu cywilnego ustalające naruszenie dobra osobistego. Płaszczyzny prawa cywilnego i prawa karnego mogą się wzajemnie uzupełniać, ale nie zastępować.? (?Zniesławienie i zniewaga. Ochrona czci i godności osobistej człowieka. Zagadnienia podstawowe.?, Warszawa 1984, s. 162). Przy utrzymaniu prawnokarnej płaszczyzny ochrony przed czynami mającymi charakter zniesławiających wypowiedzi celowe jest jednak dokonanie zmian ustawowego zagrożenia przewidzianego za określony w art. 212 § 1 k.k. zasadniczy typ przestępstwa zniesławienia, jak również depenalizacja typu kwalifikowanego tego przestępstwa, polegającego na użyciu przez sprawcę środków masowego komunikowania. Intensywność penalizacji czynu z art. 212 § 1 k.k., zagrożonego zarówno grzywną, karą ograniczenia wolności, jak również karą pozbawienia wolności, jawi się jako wykraczająca poza poziom uzasadniony potrzebami kryminalnopolitycznymi. Ograniczenie zagrożenia ustawowego za ten czyn do dwóch rodzajów kar ? grzywny i kary ograniczenia wolności, a więc zrównanie sankcji przepisu z sankcją stypizowanego w tym samym rozdziale Kodeksu karnego zasadniczego typu przestępstwa zniewagi (art. 216 § 1 k.k.), będzie rozwiązaniem konstrukcyjnie logicznym i zapewniającym możliwość wymierzenia przez sąd w każdym wypadku przypisania występku z art. 212 § 1 k.k. kary adekwatnej, co do rodzaju i rozmiaru, do stopnia społecznej szkodliwości czynu, jak również uwzględniającej relewantne dla wymiaru kary okoliczności dotyczące jego sprawcy. Za niecelowością utrzymywania w sankcji przepisu art. 212 § 1 k.k. kary


22

pozbawienia wolności przemawiają również dane statystyczne dotyczące liczby orzekanych za zasadniczy typ zniesławienia kar poszczególnych rodzajów. Jak wynika z tych danych, w 2007 roku na łączną liczbę 189 osób skazanych w pierwszej instancji przez sądy rejonowe za występek określony w tym przepisie jedynie w 21 wypadkach sąd wymierzył karę pozbawienia wolności, a więc wobec 11,1 % skazanych za ten czyn, w tym jedynie w 4 wypadkach bez zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia jej wykonania. Z danych tych wynika również, że sądy zdecydowanie preferują oddziaływanie na sprawców czynu z art. 212 § 1 k.k. grzywną samoistną, a więc karą o charakterze dolegliwości ekonomicznej, orzeczoną wobec 62 sprawców, a więc wobec 78,8 % skazanych za ten czyn. (Sprawozdanie zbiorcze w sprawie osób osądzonych w pierwszej instancji (wg właściwości rzeczowej) za 2007 rok, MS-S6, przygotowane przez Wydział Statystyki Departamentu Organizacyjnego MS). Tak więc pozostawienie w sankcji przepisu art. 212 § 1 k.k. dwóch rodzajów kar ? grzywny oraz kary ograniczenia wolności ? będzie wystarczające dla zapewnienia realizacji przez sądy zasady trafnej reakcji karnej, spełniającej wymogi płynące z art. 53 k.k. oraz odpowiednio zindywidualizowanej. Grzywna, jak się wydaje, zgodnie z aktualnymi tendencjami prawa karnego, powinna zachować, a nawet wzmacniać swój dominujący charakter jako środek penalny orzekany za czyny tego rodzaju. Kara ograniczenia wolności jawi się natomiast jako jej efektywna alternatywa, znajdująca zastosowanie w szczególności w tych wypadkach, w których wymierzenie grzywny, z uwagi np. na okoliczności określone w art. 58 § 2 k.k., nie jest celowe, bądź dla realizacji celów kary, w szczególności zapobiegawczych i wychowawczych, konieczne jest oddziaływanie na sprawcę w inny sposób, niż elementem dolegliwości ekonomicznej, w szczególności nałożonym obowiązkiem świadczenia pracy na cele społeczne. Jako wykraczająca poza poziom uzasadniony potrzebami kryminalnopolitycznymi jawi się też kryminalizacja zachowań polegających na zniesławieniu za pomocą środków masowego komunikowania się. Przepis ten, z uwagi na użycie przez sprawcę zniesławienia środków masowego komunikowania, wkracza na grunt wolności prasy i swobody wykonywania zawodu dziennikarza. Komentatorzy podkreślają, że ?odpowiedzialność za zniesławienia dokonywane

23

za pomocą środków masowego komunikowania może nastręczać istotnych trudności, z uwagi na związaną z tym kolizję istotnych wartości: z jednej strony wolnością prasy, a z drugiej strony ochrony czci osób, których dotyczy krytyka prasowa.

< >
pobierz plik
zamów dokument

Informujemy, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631), dalsze rozpowszechnianie artykułów i porad prawnych publikowanych w niniejszym serwisie jest zabronione.