Logowanie

Projekty Ustaw

24.11.2008

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Kodeks karny wykonawczy, ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw

Strona 26 z 54

Przepis art. 236 § 2 k.p.k. w obowiązującym brzmieniu został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 lipca 2007 r., sygn. K 38/07, uznany za niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Projektowane rozwiązanie spełnia wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wymogi, poddając decyzje i czynności prokuratora dotyczące przeszukania, zatrzymania rzeczy, a także w przedmiocie dowodów rzeczowych kontroli sądowej. Co istotne, kontrola ta będzie realizowana przez sąd rejonowy, w którego okręgu toczy się postępowanie, nie zaś przez sąd właściwy do rozpoznania sprawy, którego właściwość do rozpoznania zażalenia na postanowienia prokuratora przewiduje generalny przepis art. 465 § 2 k.p.k. (a przepis ten z mocy art. 466 § 1 k.p.k. oraz art. 467 § 1 k.p.k. znajduje zastosowanie również do zarządzeń i innych czynności prokuratora). Jednoznaczne wskazanie w projektowanym brzmieniu art. 236 k.p.k. sądu właściwego do rozpoznania zażalenia, nadając przepisowi w tym zakresie charakter unormowania szczególnego (lex specialis) będzie miało ten walor, że usunie niespójność legislacyjną będącą skutkiem wprowadzenia w 2007 r. do art. 302 k.p.k. nowego przepisu, oznaczonego jako § 3, przewidującego właściwość prokuratora bezpośrednio przełożonego do rozpoznania zażaleń w zakresie określonym w tym ostatnim przepisie. Niespójność ta, akcentowana przez Trybunał Konstytucyjny, wyraża się faktem, że z uwagi na okoliczność, iż art. 302 § 3 k.p.k. (w zw. z § 1 i 2 tego artykułu) stanowi lex specialis w stosunku do art. 465 § 2 k.p.k., nawet po utracie mocy obowiązującej przepisu art. 236 § 2 k.p.k. (co nastąpi, zgodnie z decyzją Trybunału, z upływem 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw) niepełny krąg podmiotów, którym w myśl art. 236 k.p.k. przysługuje zażalenie, miałby zagwarantowaną zażaleniową kontrolę sądową, podczas gdy w istotnym zakresie, zgodnie z art. 302 § 3 k.p.k., ochrona ta realizowana byłaby jedynie w drodze zażalenia rozpoznawanego przez prokuratora bezpośrednio przełożonego. Doszłoby


31

więc do nieuzasadnionego zróżnicowania stopnia sądowej ochrony praw różnych podmiotów uczestniczących w postępowaniu przygotowawczym. Poddanie kontroli zażaleniowej decyzji procesowych oraz czynności, o których mowa w projektowanym art. 236 k.p.k., właściwości sądu rejonowego, w którego okręgu prowadzi się postępowanie, nie zaś właściwości sądu właściwego do rozpoznania sprawy, jest uzasadnione zarówno względami teoretycznymi, jak i praktycznymi. Należy podkreślić, że takie czynności, jak przeszukanie czy zatrzymanie rzeczy zazwyczaj podejmowane są we wstępnej fazie postępowania, a nawet przed jego wszczęciem, jako czynności procesowe w niezbędnym zakresie, dokonywane w trybie art. 308 k.p.k. Z tej racji niejednokrotnie na etapie dokonywania tych czynności niemożliwe jest jednoznaczne określenie czynu stanowiącego przedmiot postępowania, z podaniem jego ostatecznej kwalifikacji prawnej, a tym samym ustalenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy, natomiast w sposób oczywisty nie stwarza wówczas żadnych trudności ustalenie sądu rejonowego, właściwego według miejsca prowadzenia postępowania. Wprowadzenie właściwości zażaleniowej sądu rejonowego powinno ponadto przyspieszyć i usprawnić kontrolę sądową przewidzianą przez projektowany art. 236 k.p.k., to zaś służyć będzie zarówno interesom podmiotów kwestionujących decyzje i czynności prokuratora, jak i interesom organu procesowego, którego decyzje i czynności znajdujące oparcie w przepisach prawa mogą wszak być kwestionowane również w sposób nieuzasadniony. Zmiana w art. 247 § 1 k.p.k. podyktowana jest koniecznością dostosowania brzmienia tego przepisu do standardu konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 lutego 2008 r. w sprawie sygn. akt K 34/06 orzekł, że przepis art. 247 § 1 k.p.k. jest niezgodny z art. 41 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Art. 247 § l k.p.k. koliduje z art. 41 ust. 1 Konstytucji, nie reguluje bowiem w sposób kompletny zakresu ograniczenia wolności osobistej, pozostawiając organowi zarządzającemu zatrzymanie daleko idącą swobodę normowania ostatecznego kształtu tego ograniczenia, a w konsekwencji nie chroni jednostki przed

32

arbitralnością władzy, pozostawiając wyraźne określenie przyczyn pozbawienia (ograniczenia) wolności poza ustawą. Przepis ten narusza też art. 31 ust. 3 Konstytucji, wprowadzając nieproporcjonalne ograniczenie wolności osobistej osoby zatrzymanej również w sytuacji, gdy osiągnięcie celu w postaci doprowadzenia takiej osoby mogłoby zostać osiągnięte przy zastosowaniu innych, mniej uciążliwych dla jednostki środków. W obowiązującym brzmieniu przepis art. 247 § 1 k.p.k. uzależnia zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej wyłącznie od zarządzenia prokuratora.

< >
pobierz plik
zamów dokument

Śledź najnowsze informacje


Informujemy, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631), dalsze rozpowszechnianie artykułów i porad prawnych publikowanych w niniejszym serwisie jest zabronione.