Kodeks postępowania karnego
Rozdział 8
Oskarżony
Art. 71. § 1. Za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego.
§ 2. Za oskarżonego uważa się osobę, przeciwko której wniesiono oskarżenie do sądu, a także osobę, co do której prokurator złożył wniosek o warunkowe umorzenie postępowania.
§ 3. Jeżeli kodeks niniejszy używa w znaczeniu ogólnym określenia „oskarżony", odpowiednie przepisy mają zastosowanie także do podejrzanego.
Art. 72. § 1. Oskarżony ma prawo do korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim.
§ 2. Tłumacza należy wezwać do czynności z udziałem oskarżonego, o którym mowa w § 1.
§ 3. Oskarżonemu, o którym mowa w § 1, postanowienie o przedstawieniu, uzupełnieniu lub zmianie zarzutów, akt oskarżenia oraz orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżonego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.
Art. 73. § 1. Oskarżony tymczasowo aresztowany może porozumiewać się ze swym obrońcą podczas nieobecności innych osób oraz korespondencyjnie.
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym prokurator udzielając zezwolenia na porozumiewanie się może w szczególnie uzasadnionym wypadku zastrzec, że będzie przy tym obecny sam lub osoba przez niego upoważniona.
§ 3. Prokurator może również zastrzec kontrolę korespondencji podejrzanego z obrońcą.
§ 4. Zastrzeżenia, o których mowa w § 2 i 3, nie mogą być utrzymywane ani dokonane po upływie 14 dni od dnia tymczasowego aresztowania podejrzanego.
Art. 74. § 1. Oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść.
§ 2. Oskarżony jest jednak obowiązany poddać się:
1) oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom nie połączonym z naruszeniem integralności ciała; wolno także w szczególności od oskarżonego pobrać odciski, fotografować go oraz okazać w celach rozpoznawczych innym osobom,
2) badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na jego ciele, z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem że dokonywane są przez uprawnionego do tego pracownika służby zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie zagrażają zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowadzenie tych badań jest nieodzowne; w szczególności oskarżony jest obowiązany przy zachowaniu tych warunków poddać się pobraniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu, z zastrzeżeniem pkt 3,
3) pobraniu przez funkcjonariusza Policji wymazu ze śluzówki policzków, jeżeli jest to nieodzowne i nie zachodzi obawa, że zagrażałoby to zdrowiu oskarżonego lub innych osób.
§ 3. W stosunku do osoby podejrzanej można dokonać badań lub czynności, o których mowa w § 2 pkt 1, a także, przy zachowaniu wymagań określonych w § 2 pkt 2 lub 3, pobrać krew, włosy, wymaz ze śluzówki policzków lub inne wydzieliny organizmu.
§ 4. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i sposób poddawania oskarżonego oraz osoby podejrzanej badaniom, a także wykonywania z ich udziałem czynności, o których mowa w § 2 pkt 1 i 3 oraz § 3, mając na uwadze, aby gromadzenie, utrwalanie i analiza materiału dowodowego były dokonywane zgodnie z aktualną wiedzą w zakresie kryminalistyki i medycyny sądowej.
Art. 75. § 1. Oskarżony, który pozostaje na wolności, jest obowiązany stawić się na każde wezwanie w toku postępowania karnego oraz zawiadamiać organ prowadzący postępowanie o każdej zmianie miejsca swego zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni, o czym należy oskarżonego uprzedzić przy pierwszym przesłuchaniu.
§ 2. W razie nie usprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego można zatrzymać go i sprowadzić przymusowo.
§ 3. Przepisy art. 246 stosuje się odpowiednio. Zażalenie na postanowienie sądu rozpoznaje ten sam sąd w składzie trzech sędziów.
Art. 76. Jeżeli oskarżony jest nieletni lub ubezwłasnowolniony, jego przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod której pieczą oskarżony pozostaje, może podejmować na jego korzyść wszelkie czynności procesowe, a przede wszystkim wnosić środki zaskarżenia, składać wnioski oraz ustanowić obrońcę.
Art. 77. Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców.
Art. 78. § 1. Oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny.
§ 2. Sąd może cofnąć wyznaczenie obrońcy, jeżeli okaże się, że nie istnieją okoliczności, na podstawie których go wyznaczono.
Art. 79. § 1. W postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli:
1) jest nieletni,
2) jest głuchy, niemy lub niewidomy,
3) zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności.
4)
§ 2. Oskarżony musi mieć obrońcę również wtedy, gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu na okoliczności utrudniające obronę.
§ 3. W wypadkach, o których mowa w § 1 i 2, udział obrońcy jest obowiązkowy w rozprawie oraz w tych posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego.
§ 4. Jeżeli w toku postępowania biegli lekarze psychiatrzy stwierdzą, że poczytalność oskarżonego zarówno w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu, jak i w czasie postępowania nie budzi wątpliwości, udział obrońcy w dalszym postępowaniu nie jest obowiązkowy. Prezes sądu, a na rozprawie sąd, może wówczas cofnąć wyznaczenie obrońcy.
Art. 80. Oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed sądem okręgowym jako sądem pierwszej instancji, jeżeli zarzucono mu zbrodnię lub jest pozbawiony wolności. W takim wypadku udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy, a w rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej, jeżeli prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne.
Art. 81. § 1. Jeżeli w warunkach określonych w art. 78 § 1, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 oskarżony nie ma obrońcy z wyboru, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznacza mu obrońcę z urzędu.
§ 2. Na uzasadniony wniosek oskarżonego lub jego obrońcy prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy może wyznaczyć nowego obrońcę w miejsce dotychczasowego.
Dział II Sąd
Rozdział 1 Właściwość i skład sądu
Rozdział 2 Wyłączenie sędziego
DZIAŁ III Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny
Rozdział 3 Oskarżyciel publiczny
Rozdział 4 Pokrzywdzony
Rozdział 5 Oskarżyciel posiłkowy
Rozdział 6 Oskarżyciel prywatny
Rozdział 7 Powód cywilny
Rozdział 8 Oskarżony
Rozdział 9 Obrońcy i pełnomocnicy
Rozdział 10 Przedstawiciel społeczny
DZIAŁ IV Czynności procesowe
Rozdział 11 Orzeczenia, zarządzenia i polecenia
Rozdział 12 Narada i głosowanie
Rozdział 13 Porządek czynności procesowych
Rozdział 14 Terminy
Rozdział 15 Doręczenia
Rozdział 16 Protokoły
Rozdział 17 Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów
Rozdział 18 Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt
DZIAŁ V Dowody
Rozdział 19 Przepisy ogólne
Rozdział 20 Wyjaśnienia oskarżonego
Rozdział 21 Świadkowie
Rozdział 22 Biegli, tłumacze, specjaliści
Rozdział 23 Oględziny. Otwarcie zwłok. Eksperyment procesowy
Rozdział 24 Wywiad środowiskowy i badanie osoby oskarżonego
Rozdział 25 Zatrzymanie rzeczy. Przeszukanie
Rozdział 26 Kontrola i utrwalanie rozmów
DZIAŁ VI Środki przymusu
Rozdział 27 Zatrzymanie
Rozdział 28 Środki zapobiegawcze
Rozdział 29 Poszukiwanie oskarżonego i list gończy
Rozdział 30 List żelazny
Rozdział 31 Kary porządkowe
Rozdział 32 Zabezpieczenie majątkowe
DZIAŁ VII Postępowanie przygotowawcze
Rozdział 33 Przepisy ogólne
Rozdział 34 Wszczęcie śledztwa
Rozdział 35 Przebieg śledztwa
Rozdział 36 Zamknięcie śledztwa
Rozdział 36a Dochodzenie
Rozdział 37 Nadzór prokuratora nad postępowaniem przygotowawczym
Rozdział 38 Czynności sądowe w postępowaniu przygotowawczym
Rozdział 39 Akt oskarżenia
DZIAŁ VIII Postępowanie przed sądem pierwszej instancji
Rozdział 40 Wstępna kontrola oskarżenia
Rozdział 41 Przygotowanie do rozprawy głównej
Rozdział 42 Jawność rozprawy głównej
Rozdział 43 Przepisy ogólne o rozprawie głównej
Rozdział 44 Rozpoczęcie rozprawy głównej
Rozdział 45 Przewód sądowy
Rozdział 46 Głosy stron
Rozdział 47 Wyrokowanie
DZIAŁ IX Postępowanie odwoławcze
Rozdział 48 Przepisy ogólne
Rozdział 49 Apelacja
Rozdział 50 Zażalenie
DZIAŁ X Postępowania szczególne
Rozdział 51 Postępowanie uproszczone
Rozdział 52 Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego
Rozdział 53 Postępowanie nakazowe
Rozdział 54
Rozdział 54a Postępowanie przyspieszone
DZIAŁ XI Nadzwyczajne środki zaskarżenia
Rozdział 55 Kasacja
Rozdział 56 Wznowienie postępowania
DZIAŁ XII Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia
Rozdział 57 Podjęcie postępowania warunkowo umorzonego
Rozdział 58 Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie
Rozdział 59 Ułaskawienie
Rozdział 60 Wyrok łączny
DZIAŁ XIII Postępowanie w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych
Rozdział 61 Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych
Rozdział 62 Pomoc prawna i doręczenia w sprawach karnych
Rozdział 62a Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie postanowienia o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia
Rozdział 62b Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia
Rozdział 63 Przejęcie i przekazanie ścigania karnego
Rozdział 64 Wystąpienie o wydanie lub przewóz osób ściganych lub skazanych przebywających za granicą oraz o wydanie przedmiotów
Rozdział 65 Wydanie oraz przewóz osób ściganych albo skazanych lub wydanie przedmiotów na wniosek państw obcych
Rozdział 65a. Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie osoby ściganej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania
Rozdział 65b. Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie osoby ściganej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania
Rozdział 66 Przejęcie i przekazanie orzeczeń do wykonania
Rozdział 66a Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia dotyczącego grzywny, środków karnych w postaci nawiązki lub świadczenia pieniężnego lub też orzeczenia zasądzającego od sprawcy koszty procesu
Rozdział 66b Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia o karach o charakterze pieniężnym
Rozdział 66c Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia przepadku
Rozdział 66d Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia przepadku
Rozdział 66e Współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym
Rozdział 67 Przepisy końcowe
DZIAŁ XIV Koszty procesu
Rozdział 68 Przepisy ogólne
Rozdział 69 Zwolnienie od kosztów sądowych
Rozdział 70 Zasądzenie kosztów procesu
Rozdział 71 Koszty procesu związane z powództwem cywilnym i zasądzeniem odszkodowania z urzędu
DZIAŁ XV Postępowanie karne w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych
Rozdział 72 Przepisy ogólne
Rozdział 73 Środki przymusu i postępowanie przygotowawcze
Rozdział 74 Postępowanie przed sądem
Rozdział 75
