Kodeks pracy
Rozdział IIa
Równe traktowanie w zatrudnieniu
Art. 183a. § 1. Pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także bez względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.
§ 2. Równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, z przyczyn określonych w § 1.
§ 3. Dyskryminowanie bezpośrednie istnieje wtedy, gdy pracownik z jednej lub z kilku przyczyn określonych w § 1 był, jest lub mógłby być traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie niż inni pracownicy.
§ 4. Dyskryminowanie pośrednie istnieje wtedy, gdy na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje albo szczególnie niekorzystna sytuacja w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych wobec wszystkich lub znacznej liczby pracowników należących do grupy wyróżnionej ze względu na jedną lub kilka przyczyn określonych w § 1, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne.
§ 5. Przejawem dyskryminowania w rozumieniu § 2 jest także:
1) działanie polegające na zachęcaniu innej osoby do naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu lub nakazaniu jej naruszenia tej zasady,
2) niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika i stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery (molestowanie).
§ 6. Dyskryminowaniem ze względu na płeć jest także każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika, w szczególności stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery; na zachowanie to mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy (molestowanie seksualne).
§ 7. Podporządkowanie się przez pracownika molestowaniu lub molestowaniu seksualnemu, a także podjęcie przez niego działań przeciwstawiających się molestowaniu lub molestowaniu seksualnemu nie może powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec pracownika.
Art. 183b. § 1. Za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu, z zastrzeżeniem § 2-4, uważa się różnicowanie przez pracodawcę sytuacji pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1, którego skutkiem jest w szczególności:
1) odmowa nawiązania lub rozwiązanie stosunku pracy,
2) niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę lub innych warunków zatrudnienia albo pominięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą,
3) pominięcie przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszących kwalifikacje zawodowe
- chyba że pracodawca udowodni, że kierował się obiektywnymi powodami.
§ 2. Zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie naruszają działania, proporcjonalne do osiągnięcia zgodnego z prawem celu różnicowania sytuacji pracownika, polegające na:
1) niezatrudnianiu pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1, jeżeli rodzaj pracy lub warunki jej wykonywania powodują, że przyczyna lub przyczyny wymienione w tym przepisie są rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym pracownikowi,
2) wypowiedzeniu pracownikowi warunków zatrudnienia w zakresie wymiaru czasu pracy, jeżeli jest to uzasadnione przyczynami niedotyczącymi pracowników bez powoływania się na inną przyczynę lub inne przyczyny wymienione w art. 183a § 1,
3) stosowaniu środków, które różnicują sytuację prawną pracownika, ze względu na ochronę rodzicielstwa lub niepełnosprawność,
4) stosowaniu kryterium stażu pracy przy ustalaniu warunków zatrudniania i zwalniania pracowników, zasad wynagradzania i awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, co uzasadnia odmienne traktowanie pracowników ze względu na wiek.
§ 3. Nie stanowią naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu działania podejmowane przez określony czas, zmierzające do wyrównywania szans wszystkich lub znacznej liczby pracowników wyróżnionych z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1, przez zmniejszenie na korzyść takich pracowników faktycznych nierówności, w zakresie określonym w tym przepisie.
§ 4. Nie stanowi naruszenia zasady równego traktowania ograniczanie przez kościoły i inne związki wyznaniowe, a także organizacje, których etyka opiera się na religii, wyznaniu lub światopoglądzie, dostępu do zatrudnienia, ze względu na religię, wyznanie lub światopogląd jeżeli rodzaj lub charakter wykonywania działalności przez kościoły i inne związki wyznaniowe, a także organizacje powoduje, że religia, wyznanie lub światopogląd są rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym pracownikowi, proporcjonalnym do osiągnięcia zgodnego z prawem celu zróżnicowania sytuacji tej osoby; dotyczy to również wymagania od zatrudnionych działania w dobrej wierze i lojalności wobec etyki kościoła, innego związku wyznaniowego oraz organizacji, których etyka opiera się na religii, wyznaniu lub światopoglądzie.
Art. 183c. § 1. Pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości.
§ 2. Wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, obejmuje wszystkie składniki wynagrodzenia, bez względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikom w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna.
§ 3. Pracami o jednakowej wartości są prace, których wykonywanie wymaga od pracowników porównywalnych kwalifikacji zawodowych, potwierdzonych dokumentami przewidzianymi w odrębnych przepisach lub praktyką i doświadczeniem zawodowym, a także porównywalnej odpowiedzialności i wysiłku.
Art. 183d. Osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów.
Art. 183e. § 1. Skorzystanie przez pracownika z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie może być podstawą niekorzystnego traktowania pracownika, a także nie może powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec pracownika, zwłaszcza nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez pracodawcę stosunku pracy lub jego rozwiązanie bez wypowiedzenia.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pracownika, który udzielił w jakiejkolwiek formie wsparcia pracownikowi korzystającemu z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu.
Rozdział I Przepisy wstępne
Rozdział II. Podstawowe zasady prawa pracy
Rozdział IIa Równe traktowanie w zatrudnieniu
Rozdział IIb Nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy
Rozdział III. (art. 19-21)
DZIAŁ DRUGI Stosunek pracy
Rozdział I Przepisy ogólne
Rozdział II Umowa o pracę
Rozdział IIa Warunki zatrudnienia pracowników skierowanych do pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z państwa będącego członkiem Unii Europejskiej
Rozdział IIb Zatrudnianie pracowników w formie telepracy
Rozdział III Stosunek pracy na podstawie powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę
DZIAŁ TRZECI Wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia
Rozdział I Ustalanie wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą
Rozdział Ia Wynagrodzenie za pracę
Rozdział II Ochrona wynagrodzenia za pracę
Rozdział III Świadczenia przysługujące w okresie czasowej niezdolności do pracy
Rozdział IIIa Odprawa rentowa lub emerytalna
Rozdział IV Odprawa pośmiertna
DZIAŁ CZWARTY Obowiązki pracodawcy i pracownika
Rozdział I Obowiązki pracodawcy
Rozdział II Obowiązki pracownika
Rozdział IIa Zakaz konkurencji
Rozdział III Kwalifikacje zawodowe pracowników
Rozdział IV Regulamin pracy
Rozdział V Nagrody i wyróżnienia
Rozdział VI Odpowiedzialność porządkowa pracowników
DZIAŁ PIĄTY Odpowiedzialność materialna pracowników
Rozdział I Odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy
Rozdział II Odpowiedzialność za mienie powierzone pracownikowi
DZIAŁ SZÓSTY CZAS PRACY
Rozdział I Przepisy ogólne
Rozdział II Normy i ogólny wymiar czasu pracy
Rozdział III Okresy odpoczynku
Rozdział IV Systemy i rozkłady czasu pracy
Rozdział V Praca w godzinach nadliczbowych
Rozdział VI Praca w porze nocnej
Rozdział VII Praca w niedziele i święta
DZIAŁ SIÓDMY Urlopy pracownicze
Rozdział I Urlopy wypoczynkowe
Rozdział II Urlopy bezpłatne
DZIAŁ ÓSMY Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem
DZIAŁ DZIEWIĄTY Zatrudnianie młodocianych
Rozdział I Przepisy ogólne
Rozdział II Zawieranie i rozwiązywanie umów o pracę w celu przygotowania zawodowego
Rozdział III Dokształcanie
Rozdział IIIa Zatrudnianie młodocianych w innym celu niż przygotowanie zawodowe
Rozdział IV Szczególna ochrona zdrowia
Rozdział V Urlopy wypoczynkowe
Rozdział VI Rzemieślnicze przygotowanie zawodowe
DZIAŁ DZIESIĄTY Bezpieczeństwo i higiena pracy
Rozdział I Podstawowe obowiązki pracodawcy
Rozdział II Prawa i obowiązki pracownika
Rozdział III Obiekty budowlane i pomieszczenia pracy
Rozdział IV Maszyny i inne urządzenia techniczne
Rozdział V Czynniki oraz procesy pracy stwarzające szczególne zagrożenie dla zdrowia lub życia
Rozdział VI Profilaktyczna ochrona zdrowia
Rozdział VII Wypadki przy pracy i choroby zawodowe
Rozdział VIII Szkolenie
Rozdział IX Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze
Rozdział X Służba bezpieczeństwa i higieny pracy
Rozdział XI Konsultacje w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz komisja bezpieczeństwa i higieny pracy
Rozdział XII Obowiązki organów sprawujących nadzór nad przedsiębiorstwami lub innymi jednostkami organizacyjnymi państwowymi albo samorządowymi
Rozdział XIII Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące wykonywania prac w różnych gałęziach pracy
DZIAŁ JEDYNASTY Układy zbiorowe pracy
Rozdział I Przepisy ogólne
Rozdział II Ponadzakładowy układ zbiorowy pracy
Rozdział III Zakładowy układ zbiorowy pracy
DZIAŁ DWUNASTY Rozpatrywanie sporów o roszczenia ze stosunku pracy
Rozdział I Przepisy ogólne
Rozdział II Postępowanie pojednawcze
Rozdział III Sądy pracy
DZIAŁ TRZYNASTY Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika
DZIAŁ CZTERNASTY Przedawnienie roszczeń
DZIAŁ CZTERNASTY DZIAŁ CZTERNASTY
DZIAŁ PIĘTNASTY Przepisy końcowe
