Logowanie

Orzecznictwo sądu najwyższego

17.11.2011

Orzecznictwo Sądu Najwyższego-Izba Karna i Wojskowa 2012/2/22 ( sygn. akt V KK 253/11)

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 LISTOPADA 2011 R. V KK 253/11 Jeżeli orzeczenie zaskarżone było na niekorzyść oskarżonego, to uchylenie tego orzeczenia ? nawet wówczas, gdy następuje ono niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, również na podstawie art. 440 k.p.k. ? nie powoduje konieczności przestrzegania zakazu reformationis in peius przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Orzekanie na niekorzyść oskarżonego jest jednak dopuszczalne tylko w granicach, w jakich sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania w wyniku uwzględnienia środka wniesionego na niekorzyść. Przewodniczący: sędzia SN A. Siuchniński (sprawozdawca). Sędziowie SN: K. Klugiewicz, M. Laskowski. Sąd Najwyższy w sprawie Karola i Katarzyny L., oskarżonych z art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 217 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na niekorzyść oskarżonych od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 13 stycznia 2011 r., utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 22 września 2010 r., uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy

postanowienie Sądu pierwszej instancji w P. i sprawę p r z e k a z a ł Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania.

2

UZASADNIENIE Sąd w P. postanowieniem z dnia 22 września 2010 r., umorzył na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. postępowanie karne w sprawie z oskarżenia prywatnego Tatiany G. przeciwko Katarzynie i Karolowi L. Orzeczenie to zostało zaskarżone przez oskarżyciela prywatnego Tatianę G., która wniosła o uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 22 września 2010 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy w P. po rozpoznaniu tego zażalenia wydał w dniu 13 stycznia 2011 r. postanowienie, którym utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Sądu Rejonowego w P. Od postanowienia sądu odwoławczego kasację na niekorzyść oskarżonych wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, który zarzucił temu orzeczeniu rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. polegające na tym, że Sąd odwoławczy, rozpoznając zażalenie oskarżyciela prywatnego, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, nie przekroczył z urzędu granic środka odwoławczego i utrzymał w mocy rażąco niesprawiedliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które zapadło z rażącym naruszeniem prawa procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., poprzez błędne uznanie, że w odniesieniu do Katarzyny i Karola L., oskarżonych o przestępstwa z art. 216 k.k. i art. 217 k.k. zaistniała, określona w tym przepisie, ujemna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy prawomocnie osądzonej, podczas gdy poprzednie umorzenie dochodzenia o ten czyn, wobec stwierdzenia braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia, w sprawie 2 Ds 4940/09/4 Prokuratury Rejonowej w P., w której Karolowi i Katarzynie L. nie przedstawiono zarzutu jego popełnienia, ani nie przesłuchano ich w charakterze podejrzanych, nie spowodowało takiego stanu. W związku z

3

tak sformułowanym zarzutem Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. i przekazanie sprawy temu Sądowi do rozpoznania. Oskarżeni Katarzyna i Karol L. w odpowiedzi na kasację wnieśli o jej ?odrzucenie?. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Kasacja zasługuje na uwzględnienie. W realiach procesowych tej sprawy nie może budzić wątpliwości, że Sąd rozpoznający sprawę nie dostrzegł faktu, że umorzenie postępowania przygotowawczego, prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w P. (2 Ds. 4940/09) nastąpiło w fazie in rem. Tymczasem przyjęcie stanu powagi rzeczy osądzonej rozpoznaną, a powstaje wtedy, gdy między istnieje uprzednio tożsamość rozpatrywaną obecnie sprawą

przedmiotowo-podmiotowa, na co expressis verbis wskazuje art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (?co do tego samego czynu, tej samej osoby?). Taka sytuacja może mieć zatem miejsce jedynie po wydaniu postanowienia o przedstawieniu zarzutów podejrzanemu, które to dopiero skutkuje skierowaniem postępowania przeciwko konkretnej osobie. Natomiast zgodnie z art. 327 § 1 k.p.k., w przypadku umorzenia postępowania w sprawie, może ono zostać w każdym czasie podjęte (zob. wyrok SN z dnia 9 października 2008 r., V KK 252/1908, LEX nr 465591). Trafnie podnosi skarżący, że Sąd drugiej instancji rozpoznając zażalenie oskarżyciela posiłkowego skupił się jedynie na podnoszonym w tym środku odwoławczym zagadnieniu łączności przedmiotowej między rozpoznawaną sprawą, a prowadzonym wcześniej postępowaniem przygotowawczym (2 Ds. 4940/09). Tymczasem wobec ewidentnego uchybienia przepisom prawa procesowego, sąd odwoławczy winien wyjść poza granice zaskarżenia, korzystając z dyspozycji art. 440 k.p.k.

4

Wadliwość orzeczenia Sądu pierwszej instancji jest bowiem oczywista i rażąco narusza poczucie sprawiedliwości, jako że postanowienie tego Sądu zamknęło drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. W tej sytuacji skorzystanie z regulacji art. 440 k.p.k. było nie tylko uzasadnione, ale wręcz konieczne. Trzeba tu podkreślić, że przepis art. 440 k.p.k. w zakresie możliwości rozstrzygnięć, przyznanych sądowi rozpoznającemu sprawę po uchyleniu rażąco niesprawiedliwego orzeczenia, wskazuje na alternatywę rozłączną, która oznacza, że z uchyleniem zaskarżonego orzeczenia nie wiąże się zakaz reformationis in peius i przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Sąd pierwszej instancji może zapaść rozstrzygnięcie mniej korzystne niż to, jakie zostało podjęte w uchylonym orzeczeniu. Orzekanie na niekorzyść oskarżonego jest jednak dopuszczalne tylko w granicach, w jakich sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania i pod warunkiem, że od uchylonego orzeczenia wniesiono środek odwoławczy na niekorzyść oskarżonego (zob. wyrok SN z dnia 20 stycznia 2011 r., V KK 366/10, LEX nr 736405; wyrok SN z dnia 19 sierpnia 2009 r., V KK 157/09, LEX nr 519634; postanowienie SA we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2008 r., II AKz 590/08, OSAW 2009/4/153). Wobec zaprezentowanych powyżej rozważań należało uchylić zaskarżone kasacją postanowienie Sądu Okręgowego w P., jak również utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w P., albowiem niedostrzeżonym przez Sąd odwoławczy uchybieniem dotknięte jest orzeczenie Sądu pierwszej instancji. W związku z poczynionymi wyżej uwagami, zawierającymi jednocześnie wytyczne co do zakresu rozpoznania sprawy, należało przekazać ją Sądowi a quo do ponownego rozpoznania. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

pobierz plik

Poprzednie Orzeczenia sądu najwyższego - Izba Karna:


  • Orzecznictwo Sądu Najwyższego-Izba Karna i Wojskowa 2012/2/20 ( sygn. akt III KZ 77/11)16.11.2011

    POSTANOWIENIE Z DNIA 16 LISTOPADA 2011 R. III KZ 77/11 Wyznaczenie, w trybie art. 22 k.p.s.w., obrońcy z urzędu w postępowaniu w sprawie o wykroczenia uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia dwóch warunków: niezamożności wnioskującego i interesu wymiaru sprawiedliwości. Przepis ten wymaga także, by obwiniony w sposób należyty wykazał pierwszą z przesłanek, przy czym ? w odróżnieniu (...)

  • Orzecznictwo Sądu Najwyższego-Izba Karna i Wojskowa 2012/2/19 ( sygn. akt III KO 79/11)16.11.2011

    POSTANOWIENIE Z DNIA 16 LISTOPADA 2011 R. III KO 79/11 1. Sędziego w jego czynnościach może zastąpić m. in. sędzia tego samego sądu, na podstawie zarządzenia przewodniczącego wydziału lub prezesa sądu, na wniosek sędziego lub z urzędu, w celu zapewnienia sprawności postępowania (art. 45 § 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. ? Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. Nr 98, poz. (...)

  • Orzecznictwo Sądu Najwyższego-Izba Karna i Wojskowa 2011/12/112 ( sygn. akt III KK 230/11)10.11.2011

    POSTANOWIENIE Z DNIA 10 LISTOPADA 2011 R. III KK 230/11 Obrońca z urzędu ma prawo do wynagrodzenia za nieopłaconą przez skazanego, a udzieloną mu pomoc prawną, polegającą na wniesieniu środka zaskarżenia objętego tzw. przymusem adwokackim, także wtedy, gdy bez jego wiedzy, w tym samym czasie, podobne działania obrończe podejmuje również obrońca ustanowiony z wyboru przez oskarżonego. (...)

  • Orzecznictwo Sądu Najwyższego-Izba Karna i Wojskowa 2012/2/18 ( sygn. akt III KK 165/11)9.11.2011

    WYROK Z DNIA 9 LISTOPADA 2011 R. III KK 165/11 Niedopuszczalne jest sprostowanie w trybie określonym w art. 105 § 1 k.p.k. uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego, w części obejmującej merytoryczną treść motywów podjętego rozstrzygnięcia, bowiem z istoty tego wyroku wynika, że dopiero jego uzasadnienie wskazuje na przyczyny nieuwzględnienia (lub uwzględnienia) zarzutów przedstawionych (...)

  • Orzecznictwo Sądu Najwyższego-Izba Karna i Wojskowa 2011/12/111 ( sygn. akt III KK 134/11)9.11.2011

    WYROK Z DNIA 9 LISTOPADA 2011 R. III KK 134/11 Warunek wniesienia ponownego zaniechania aktu ścigania nie wymagany dotyczy do formsubsydiarnegooskarżenia,postępowania przygotowawczego (śledztwo albo dochodzenie) oraz faz jego przebiegu (?w sprawie" albo ?przeciwko osobie"). Decydujące znaczenie ma wyłącznie wymóg dwukrotnego wydania postanowienia o umorzeniu postępowania albo o odmowie jego (...)

porady prawne online

Śledź najnowsze informacje


Informujemy, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631), dalsze rozpowszechnianie artykułów i porad prawnych publikowanych w niniejszym serwisie jest zabronione.